Wat is dyslexie?
Er zijn veel soorten dyslexie, uiteenlopend van ernstige lees- en/of spellingproblemen tot een vorm die pas geconstateerd wordt in de bovenbouw van de middelbare school. De lichtere gevallen hebben ook de erkenning dyslexie nodig, omdat zij vaak extra tijd nodig hebben om de (gelezen) informatie te verwerken. Mensen met dyslexie blijven meer verklanken. Ze blijven opvallend moeite hebben met het lezen van moeilijke woorden, stillezen en lezen in een buitenlandse taal. Mensen met dyslexie kunnen woordvindingsproblemen hebben, ze weten wat ze bedoelen, maar komen niet op het woord. Ze gaan het omschrijven en/of aanwijzen. Bij mensen met dyslexie is de fonologische verwerking inefficient. De fonologische verwerking is een zeer korte fase waarin het auditieve signaal (dat wat je hoort) wordt omgezet in een fonetisch/fonologische representatie. Bij mensen zonder dyslexie gaat de fonologische verwerking razend snel. Een wat moeizame woordherkenning is het gevolg. De letter-klank koppeling geeft veel meer problemen bij dyslectici. Voor dyslectici is de taal in het begin minder doorzichtig en komt moeilijk op gang met analyse en synthese (hakken en plakken). Ze weten dus niet aan welke klank ze de letter moeten koppelen. De problemen bij kinderen zijn uiteenlopend van aard; automatisering van de spelling gaat veel trager. Kinderen met een lichte dyslexie vallen in het onderwijs in Nederland niet altijd op, omdat onze taal nog redelijk transparant is.
Onderzoek
Tijdens het onderzoek worden de volgende zaken onderzocht:
- Fonetische/fonologische waarneming: onderscheid horen tussen klanken die dicht bij elkaar liggen
- (Werk)geheugen
- Snel benoemen
- Semantische vaardigheden
- Intelligentie
Lezen
- Bestaande woorden
- Pseudo woorden
- Tekst
Spelling
- Dictee met Nederlandse basisspelling
Behandeling
Indien het proces van lezen en/of spellen niet goed verloopt, is extra aandacht aan deze specifieke gebieden noodzakelijk. Korte behandelperiodes blijken niet voldoende te zijn om tot een aanvaardbaar niveau van automatiseren te komen op de lange termijn. De begeleiding is vaak langdurig, 1 à 2 keer per week 45 minuten. Het is afhankelijk van de leeftijd, het niveau van het kind en wat er mogelijk is. Er wordt altijd huiswerk meegegeven om thuis kort te oefenen. Tijdens de begeleiding heerst een sfeer van vertrouwen en plezier. Bij de behandeling wordt gebruik gemaakt van (cognitieve) gedragstherapeutische technieken. Tevens wordt aandacht besteed aan de verwerking van het hebben van dyslexie en de gevolgen.
Het lukt vaak niet om bij dyslectici de spelling volledig te automatiseren, maar het doel is dat men zich kan redden.